Ποιοί είναι οι προκλητικοί παράγοντες
Η λήψη αντιεπιληπτικού φαρμάκου είναι ο βασικός τρόπος πρόληψης των κρίσεων ή ελάττωσης της συχνότητάς τους. Όμως, υπάρχουν επίσης πολλοί πρακτικοί τρόποι με τους οποίους οι ασθενείς με επιληψία μπορούν να ελαττώσουν την πιθανότητα εμφάνισης κρίσεων.
Μάθετε τους προδιαθεσικούς παράγοντες
Στους περισσότερους επιληπτικούς ασθενείς, οι κρίσεις εμφανίζονται χωρίς προειδοποίηση. Μερικοί ασθενείς όμως παρατηρούν ότι οι κρίσεις τους εμφανίζονται σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές ή ότι προκαλούνται από κάτι συγκεκριμένο. Για παράδειγμα, μερικοί ασθενείς παθαίνουν κρίση μόνο όταν κοιμούνται, ενώ άλλοι διαπιστώνουν ότι η κρίση προκαλείται όταν βλέπουν τηλεόραση. Εάν κρατήσετε ένα ημερολόγιο σχετικά με το πότε συμβαίνουν οι κρίσεις και με την κατάσταση στην οποία βρίσκεστε όταν εμφανίζονται θα μπορέσετε να διαπιστώσετε ποιοί είναι οι συγκεκριμένοι προκλητικοί παράγοντες για την περίπτωσή σας. Έτσι, μπορείτε να αποφύγετε τους παράγοντες που γνωρίζετε ότι προκαλούν κρίση. Το ημερολόγιο είναι επίσης χρήσιμο και για το γιατρό που σας παρακολουθεί.
Κούραση
Τα άτομα με επιληψία μπορεί να παρουσιάσουν κρίση, εάν κοιμηθούν αργά παρακολουθώντας τηλεόραση ή όταν διαβάζουν για εξετάσεις, καθώς επίσης και εάν πάθουν jet lag, εάν αλλάξουν δουλειά ή ακόμη και όταν διαβάζουν όλη την νύχτα! Οι κρίσεις είναι πιο πιθανό να συμβούν εάν κάποιος είναι πολύ κουρασμένος και δεν έχει κοιμηθεί. Εάν πάσχετε από επιληψία, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κοιμάστε νωρίς κάθε βράδυ και ότι δεν μπορείτε να έχετε κοινωνική ζωή – αν και το να μένετε έξω μέχρι τις 3 π.μ. κάθε βράδυ το Σαββατοκύριακο δεν είναι και τόσο καλή ιδέα!
Προσπαθήστε να προσδιορίσετε το επίπεδο κούρασης στο οποίο είναι πιο πιθανό να πάθετε κρίση και μην αφήνετε τον εαυτό σας να κουράζεται τόσο πολύ. Μερικοί ασθενείς αναφέρουν ότι μπορούν να καταφέρουν να μην πάθουν κρίση όταν δεν μένουν έξω αργά για περισσότερες από δύο συνεχόμενες νύχτες ή όταν κοιμούνται κανονικά.
Συναισθηματικοί προκλητικοί παράγοντες
Όλοι οι άνθρωποι νιώθουν στρες και αυτό δεν είναι πάντοτε κακό. Πολλές φορές όμως, οι άνθρωποι έχουν πολύ στρες και αυτό αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Οι άνθρωποι έχουν στρες για πολλούς λόγους. Για παράδειγμα, μπορεί να ανησυχούν για τις εξετάσεις ή γιατί διαλύθηκε μία σχέση. Το στρες μπορεί να προκαλείται από το θάνατο ενός κοντινού ανθρώπου ή επειδή το άτομο έχει πολλή δουλειά ή επειδή έχασε τη δουλειά του. Το στρες, ακόμη και όταν δεν είναι έντονο μπορεί να προκαλέσει κρίση και έτσι, για τα άτομα με επιληψία είναι πολύ σημαντικό να μάθουν να χαλαρώνουν.
Μερικοί ασθενείς παρουσιάζουν κρίση όταν θυμώσουν ή όταν εκνευριστούν. Όπως και με το στρες, η πιο χρήσιμη απάντηση είναι να βρουν έναν τρόπο αντιμετώπισης αυτών των συναισθημάτων και να μην τα αφήνουν να φθάνουν σε εκρηκτικό επίπεδο.
Πλήξη
Το αίσθημα πλήξης είναι μία μορφή στρες, που μπορεί επίσης να προκαλέσει κρίσεις. Όταν οι ασθενείς είναι πνευματικά δραστήριοι και απολαμβάνουν αυτά που κάνουν, μειώνουν πολύ την πιθανότητα εμφάνισης κρίσεων. Εάν έχετε επιληψία και η πλήξη είναι μία αιτία πρόκλησης κρίσεων, προσπαθήστε να βρείτε νέα ενδιαφέροντα. Εάν βαριέστε πραγματικά στη διάρκεια των σχολικών διακοπών, γραφτείτε σε μία ομάδα με αθλητικές ή άλλες δραστηριότητες. Μπορείτε επίσης να γραφτείτε σε μία ομάδα επιληψίας και έτσι να γνωρίσετε ανθρώπους και να κάνετε φίλους άτομα που πάσχουν από παρόμοια κατάσταση.
Δίαιτα
Μερικά άτομα με επιληψία αναφέρουν ότι παρουσιάζουν κρίση όταν είναι νηστικοί. Οι γιατροί δεν είναι βέβαιοι ότι μπορεί να συμβαίνει αυτό, αν και η παράλειψη γευμάτων ή τα ακανόνιστα γεύματα μπορεί να ελαττώσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και αυτό μπορεί να προκαλέσει κρίση. Η διατροφή με κανονισμένα γεύματα στη διάρκεια της ημέρας φαίνεται ότι βοηθά τους επιληπτικούς ασθενείς να παθαίνουν λιγότερες κρίσεις. Όπως και για τον καθένα, μία ισορροπημένη δίαιτα, με άφθονα φρέσκα φρούτα και λαχανικά είναι σημαντική για τη γενική καλή υγεία.
Η επίδραση των ορμονών
Μερικοί άνθρωποι παρουσιάζουν επιληψία ή η επιληψία τους εξαφανίζεται σε εκείνη την περίοδο της ζωής τους κατά την οποία ο οργανισμός τους υφίσταται ορμονικές μεταβολές. Αυτό μπορεί να συμβεί στην εφηβεία, στην εγκυμοσύνη ή στην εμμηνόπαυση (όταν μία γυναίκα πάψει να έχει περίοδο, συνήθως γύρω στα πενήντα της). Μερικές κοπέλες ή γυναίκες αναφέρουν μεγαλύτερη πιθανότητα ή συχνότητα κρίσεων γύρω από την περίοδό τους. Εάν συμβαίνει αυτό, πρέπει να ενημερώνουν το γιατρό τους. Μπορεί να χρειαστεί να αυξήσουν το φάρμακό τους την εβδομάδα πριν από την περίοδο, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται μόνο με την επίβλεψη του γιατρού τους.
Πως το αλκοόλ προκαλεί κρίσεις
Είναι γνωστό ότι το αλκοόλ αυξάνει τη συχνότητα των κρίσεων και έτσι, οι επιληπτικοί ασθενείς πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στην κατανάλωση αλκοόλ. Η έρευνα υποδηλώνει ότι η κατανάλωση περισσοτέρων από δύο μονάδων αλκοόλ (π.χ. μία μπύρα ή δύο ποτήρια κρασί) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κρίσεων και έτσι ένας επιληπτικός πρέπει να πίνει αυστηρά μέχρι αυτό το ανώτερο όριο των δύο μονάδων. Μπορεί επίσης ακόμη και αυτή η ποσότητα να είναι μεγάλη. Εάν κάποιος πάθει κρίση αφού καταναλώσει δύο μονάδες αλκοόλ, τότε στο μέλλον πρέπει να παραμένει στη μία μονάδα (μέχρι που αυτή δεν του προκαλεί κρίση). Μην πιέζεστε ποτέ να πιείτε περισσότερο από αυτό που θέλετε. Εάν γνωρίζετε κάποιον με επιληψία, μην τον ενθαρρύνετε ποτέ να πιει αλκοόλ ή να πιει περισσότερο από αυτό που θέλει.
Η στέρηση του αλκοόλ μπορεί επίσης να προκαλέσει κρίση και έτσι, όταν κάποιος σταματήσει να πίνει ή την επόμενη ημέρα, όταν το σώμα αναρρώνει από την επίδραση του αλκοόλ, μπορεί να εμφανιστεί κρίση. Το αλκοόλ αλληλεπιδρά με τα αντιεπιληπτικά φάρμακα και μπορεί να ελαττώσει την αποτελεσματικότητά τους, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα των κρίσεων. Επίσης, τα φάρμακα μπορεί να κάνουν τους ασθενείς πιο ευαίσθητους στην επίδραση του αλκοόλ και έτσι μπορεί αυτοί να μεθύσουν ή να χάσουν τον έλεγχο πολύ πιο σύντομα από τους φίλους τους.
Παράνομες ουσίες και κρίσεις
Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι παράνομες ουσίες, όπως η μαριχουάνα ή η κάνναβη, η exctacy, οι αμφεταμίνες, οι διαλύτες, η κοκαΐνη και η ηρωίνη μπορεί να προκαλέσουν κρίσεις. Είναι γνωστό ότι η κοκαΐνη προκαλεί κρίσεις ακόμη και σε άτομα χωρίς ιστορικό επιληψίας, ενώ στα άτομα με επιληψία μπορεί να επιδεινώσει τις κρίσεις τους.
Η λήψη αυτών των ουσιών μπορεί να οδηγήσει σε παράλειψη γευμάτων, σε έλλειψη ύπνου ή στην μη λήψη των αντιεπιληπτικών φαρμάκων. Όλα αυτά αποτελούν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα των κρίσεων.
Φωτοευαίσθητη επιληψία - προκαλείται από τα φώτα
Σε μερικά άτομα με επιληψία, οι κρίσεις μπορεί να προκληθούν από φώτα που αναβοσβήνουν, όπως αυτά που υπάρχουν στα νυχτερινά κλαμπ και ονομάζονται φωτορρυθμικά. Συγκεκριμένα σχήματα και μοτίβα έχουν παρόμοια επίδραση, όπως και τα πολλά διαφορετικά χρώματα. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται φωτοευαίσθητη επιληψία (PSE). Αναπτύσσεται συνήθως στην ηλικία μεταξύ επτά και 19 ετών, αλλά είναι σπάνια και προσβάλλει 1 περίπου στους 10 επιληπτικούς ασθενείς.
Εκτός από τα φωτορρυθμικά, οι πιο συχνοί παράγοντες που προκαλούν την φωτοευαίσθητη επιληψία (PSE) είναι: η τηλεόραση, τα video games ή η χρήση γραφικών κομπιούτερ, παρακολούθηση του φωτός του ήλιου όπως περνάει μέσα από τα δέντρα ή τρεμοπαίζει πάνω σε νερό, όταν κοιτάει κανείς έξω από το τρένο που κινείται γρήγορα.
Εάν πάσχετε από φωτοευαίσθητη επιληψία, να βλέπετε τηλεόραση τουλάχιστον από δύο μέτρα απόσταση και σε καλά φωτισμένο δωμάτιο. Να χρησιμοποιείτε το τηλεχειριστήριο για να αλλάζετε τα κανάλια και να μην πηγαίνετε πολύ κοντά στην οθόνη. Μειώστε τη φωτεινότητα της οθόνης ή χρησιμοποιήστε προστατευτική οθόνη. Εάν παίζετε video games, μην παίζετε όταν είστε κουρασμένοι, κάνετε συχνά διαλείμματα και παίζετε σε καλά φωτισμένο δωμάτιο, ώστε να μειωθεί το τρεμούλιασμα της οθόνης. Επίσης, μπορείτε να παίζετε καλύπτοντας το ένα μάτι, επειδή η φωτοευαίσθητη επιληψία (PSE) εξαρτάται από τη διπλή (‘και με τα δύο μάτια’) όραση.
Ελάττωση του κινδύνου επιληψίας
Στις περισσότερες περιπτώσεις επιληψίας η αιτία είναι άγνωστη και έτσι δεν μπορεί να γίνει τίποτε για να προληφθεί πλήρως. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η κρανιοεγκεφαλική κάκωση και η βλάβη του εγκεφάλου αποτελούν αιτίες επιληψίας. Ο κίνδυνος ανάπτυξης επιληψίας μπορεί να μειωθεί φροντίζοντας να αποφεύγονται τέτοιοι τραυματισμοί και βλάβες.
Όλοι οι άνθρωποι που κάνουν δραστηριότητες όπως η ιππασία, το ποδήλατο, η πυγμαχία, η οδήγηση δίκυκλου ή εργάζονται σε κατασκευαστικές εργασίες πρέπει να προστατεύουν το κεφάλι τους φορώντας κράνος. Οι τραυματισμοί στο κεφάλι μπορεί να συμβούν και σε τροχαία ατυχήματα και για το λόγο αυτό, προστατέψτε τον εαυτό σας, ακολουθώντας τους κανόνες οδήγησης και φορώντας πάντοτε ζώνη ασφαλείας.
Κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό μπορεί να συμβεί βλάβη του εγκεφάλου του εμβρύου για πολλούς λόγους. Μερικές φορές, αυτό οφείλεται στην πρόωρη γέννηση του παιδιού, οπότε οι πνεύμονές του δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως και έτσι ο εγκέφαλος δεν έχει αρκετό οξυγόνο. Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι το κάπνισμα στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν και δεν συνδέεται άμεσα με την επιληψία μπορεί να προκαλέσει πρόωρο τοκετό και αυτά τα παιδιά είναι πιο επιρρεπή σε εγκεφαλική βλάβη. Επίσης, το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο έμβρυο και για αυτό το λόγο οι έγκυες γυναίκες πρέπει να καταναλώνουν αλκοόλ μόνο περιστασιακά.
